Miesiące oczekiwań i wreszcie nadchodzi – 23 dzień czerwca, czyli dzień referendum w Wielkiej Brytanii dotyczący wyjścia z Unii Europejskiej. Wydarzenie to może mieć niebagatelne reperkusje, nie tylko na rynki finansowe, ale i na kwestie globalnej gospodarki. Tym samym zmienność na rynkach może być naprawdę potężna.
Zobacz: Inwestuj bez ryzyka. Otwórz konto i odbierz 30$ na start
Głosowanie będzie trwało od godziny 8:00 do 23:00 czasu polskiego. Oficjalne badania exit polls nie są prowadzone, choć niewykluczone będą publikacje prognozowanych wyników (na bazie próbek respondentów) jeszcze dzisiejszego dnia. Więcej wyników powinno zacząć spływać w nocy, a w szczególności nad ranem w piątek.
Niniejszy post będzie aktualizowany wraz z nowymi informacjami związanymi z Brexitem wraz z omówieniem wpływu na rynki.
23.06.2016 (czwartek)
9:00 – Notowania GBP zaczynają burzliwie reagować na start głosowania
11:18 – Plotki o kolejnym sondażu, który podobno pojawić się ma około południa. Jest to sondaż IPSOS-MORI przeprowadzany dla London Evening Standard. Badanie oczywiście pochodzi sprzed momentu rozpoczęcia głosowania, podczas którego nowe sondaże są niedozwolone.
12:03 – Sondaż IPSOS-MORI dla London Evening Standard pokazał poparcie zwolenników Brexitu na poziomie 48%, wobec 52% przeciwko.
12:05 – Póki co brak wiary w Brexit zdaje się coraz bardziej widoczny na rynkach. W ostatnich minutach notowania GBP coraz bardziej mkną w górę, co sprawia, że tryb risk-on wspiera waluty takie jak NZD czy AUD. Sondaż IPSOS-MORI również dokłada swoje 3 grosze. GBPUSD już na najwyższym poziomie od końcówki grudnia poprzedniego roku. Na rynku akcji również euforia: FTSE +1.6%, DAX +2.4%, CAC40 +2.5%.
12:14 – IPSOS-MORI twierdzi, że szanse na pozostanie UK w UE wynoszą obecnie aż 74%.
12:49 – ForexLive przygotował pełną rozpiskę, kiedy i z jakiego obszaru spodziewać się wyników referendum. Pierwsza kolumna przedstawia rejon, druga szacowany czas rozpoczęcia liczenia głosów, a trzecia szacowany czas ukończenia liczenia. Wszystkie godziny +1 do czasu polskiego. Z rozkładu wynika, że pierwsze wyniki poznamy najwcześniej o 1:30 polskiego czasu.
Here’s the full schedule for Brexit results https://t.co/Bowqy3sSno
— ForexLive (@ForexLive) June 23, 2016
12:58 – Prawdopodobieństwo pozostania UK w UE według bukmachera Betfair wzrosło i wynosi obecnie 86%.
13:02 – Sondaż (internetowy) Populus pokazał 45% za Brexitem i 55% za pozostaniem w UE. Był to ostatni sondaż firmy przeprowadzony przed referendum.
14:06 – Ostateczna bitwa dla obozu „remain”? Na to zdaje się wskazywać miernik Bloomberga, który tworzony był na podstawie przeprowadzanych różnego rodzaju sondaży. W ostatnich tygodniach widzieliśmy rosnącą przewagę obozu „leave”, jednak śmierć członkini parlamentu Jo Cox sporo zmieniło. Od tego czasu zwolennicy Brexitu systematycznie tracą.
14:58 – Co w razie Bremainu na FTSE100? Spoglądając na notowania kontraktów na brytyjski indeks możemy rzec, że brak Brexitu mógłby wykreować potężną popytową świeczkę. To wszystko mogłoby się zakończyć formacją gwiazdy porannej. Niemniej silny opór mamy w rejonie dwóch średnich kroczących (100 i 140WMA) między poziomami 6450 a 6550 punktów. Z kolei Brexit może nas pociągnąć w rejon 6000 punktów w bezpośredniej reakcji.
16:41 – Pierwsze szacunki już po godzinie 23. O ile nie mamy zwyczajowych badań exit polls, o tyle YouGov opublikuje sondaż, który oparty został o próbkę osób, które wcześniej zapowiedziały uczestnictwo w referendum. Próbka ta ma w jak najlepszy sposób odzwierciedlać społeczeństwo jako ogół, co oczywiście nie będzie łatwe. Ewentualna pomyłka może dać bardzo rozbieżne wyniki. Niemniej, pomimo wątpliwej wiarygodności będą to pierwsze dane po zakończeniu głosowania, stąd rynek może reagować na nie bardzo żywiołowo.
16:58 – Strzelanina w Niemczech, w miejscowości Viernheim nie daleko Frankfurtu. Uzbrojony mężczyzna wtargnął do centrum kinowego, gdzie postrzelił nawet do 50 osób, jak donosi niemiecka prasa. Mężczyzna zabarykadował się, jednak po pewnym czasie został ujęty przez policję. Tego typu zachowania oczywiście nie sprzyjają notowaniom euro, co w takim szczególnym dniu jak dzisiaj jest szczególnie dotkliwe.
17:02 – Mężczyzna, który ranił kilkadziesiąt osób podobno został zastrzelony – informuje lokalna prasa.
17:08 – Wiadomość o śmierci sprawcy strzelaniny nieopodal Frankfurtu została potwierdzona przez niemiecką policję. Notowania EURUSD od dzisiejszego szczytu spadły już 80 pipsów, GBPUSD blisko 200 pipsów.
18:22 – Europejskie rynki już zdyskontowały wynik referendum. Zamknięcie na starym kontynencie wydaje się jasno mówić, która strona ma zwyciężyć – przynajmniej w mniemaniu inwestorów. DAX zyskuje 1,8%, FTSE100 w górę o 1,3%, zaś CAC40 dodaje 2%.
18:41 – Livesquawk razem z Press Association będą przeprowadzały swój własny exit poll. Tak jak wcześniej pisałem oficjalnie nie będzie żadnych tego typu publikacji po zakończeniu głosowania. Niemniej badanie sporządzone przed dwie wyżej wymienione instytucje będzie zawierało głosujących z około 380 miejsc. Zatem prócz sondażu YouGov, o jakim pisałem wcześniej, przed nami wielki exit poll. Potencjalnie najszybszym miejsce pojawienia się wyników tego badania może być twitterowe konto Livesquawk.
19:44 – W dniu dzisiejszym Norges Bank (centralny bank Norwegii) pozostawił stopy bez zmian, co mogło nieco umknąć uwadze rynku z racji „euforii” dot. Brexitu. Analitycy Danske estymują, że potencjalna materializacja scenariusza wyjścia UK z UE mogłaby wysłać kurs EURNOK w rejon 9,60. Z kolei brak Brexitu powinien skutkować umiarkowaną aprecjacją NOK w okolicę 9,20. Aktualnie para kwotowana jest na poziomie 9,2770. Technicznie poziomy te są godne uwagi pod zajmowania transakcji.
21:06 – Trzy niewiadome jeśli Brexit stanie się rzeczywistością.
22:24 – Frekwencja w Szkocji wynieść ma między 70-80% według najnowszych doniesień rynkowych. Dla porównania, szacowany poziom frekwencji w całym referendum wynosi w przybliżeniu 68%. Rejon ten jest zagorzałym zwolennikiem pozostania UK w UE, tym samym informacja ta wspiera notowania GBP. GBPUSD w ciągu ostatnich 30 minut rośnie o około 80 pipsów.
22:28 – Dla przypomnienia, już za nieco ponad 30 minut powinniśmy poznać pierwsze sondażowe (prywatne exit polle) wyniki publikowane przez YouGov jak i również Press Association w połączeniu z Livesquawk.
22:32 – Mocne zamknięcie na Wall Street, co idzie w parze z tymże w Europie. Na koniec sesji S&P zyskał 1,3%, Dow Jones w górę o 1,3%, zaś technologiczny NASDAQ 1,6%. Widać zatem jasno, że za oceanem także Brexit jest wykluczany.
22:50 – Jako pierwszy wynik pokaże Sunderland, który powinien pojawić się o godzinie 1:30 polskiego czasu. Oczekiwania wskazują, że obóz „leave” powinien wygrać stosunkiem 53% do 47%. Oczywiście mniejsza rozbieżność powinna być odczytywana korzystnie przez inwestorów na rynku GBP. Tak więc, w takim przypadku można rozważyć pozycje długie mając na uwadze, że spready jak i płynność u poszczególnych brokerów mogą okazać się przechylone na niekorzyść traderów. Warto również wiedzieć, że początkowe wyniki powinny wskazywać przewagę zwolenników pozostania w UE, tym samym rynek może reagować dość sceptycznie.
23:00 – Lokale wyborcze właśnie zostały zamknięte. Zmienność na GBP potężna, spready mocno rozszerzone. Lada moment powinno zaczynać się liczenie głosów.
23:04 – Sondaż YouGov pokazuje 52% dla obozu „remain” i 48% dla zwolenników Brexitu.
23:10 – Spready zdecydowanie obniżyły się, w miarę jak największa presja opada, a pierwszy sondaż pokazuje przewagę zwolenników Bremainu o 4pp. GBPUSD wychodzi na dzienne szczyty. Reakcja na wykresie M5 i wzrost o ponad 130 pipsów.
23:26 – Notowania EURGBP również zbliżają się do ważnych technicznych wsparć, obecnie znajdujemy się na dziennych minimach. Z kolei GBPUSD ugrzązł tuż poniżej okrągłego poziomu 1,5000, gdzie mogą czaić się spore zlecenia podażowe. Tymczasem ceny ropy w górę o około 2%, złoto traci -1%. Dzienna zmiana na USDJPY to już +2,1%, zaś EURJPY rośnie o ponad 3%. Na rynku widać ewidentnie wzrost apetytu na ryzyko, choć należy nadmienić, że był to dopiero pierwszy sondaż.
23:31 – Lider UKIP (Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa) Nigel Farage powiedział, że wygląda na to, iż obóz „remain” zwyciężył. Jego opinia oparta jest na prywatnych badaniach exit poll, zamawianych nieoficjalnie.
23:36 – Tymczasem notowania CHFPLN toną, co z pewnością cieszy „frankowiczów”. Presja z deprecjacji walut EM schodzi, choć wciąż jest zbyt wcześnie, by mówić o zwycięstwie, bądź porażce którejś ze stron.
no zaczęło się coś na FX dziać, tu CHF/PLN, pokłosie EUR/CHF pic.twitter.com/UFIIHXmzX6
— Konrad Krasuski (@kkrasuski) June 23, 2016
23:51 – Aktualnie czekamy na ważniejsze oficjalne wyniki, które jednak powinny pojawić się dopiero za jakiś czas. Rynek GBP uspokoił się, GBPUSD wciąż blisko dziennych maksimów, zaś EURGBP w pobliżu dziennych dołków.
24.06.2016 (piątek)
01:08 – Oficjalne wyniki z Gibraltaru wskazują na 96% poparcia dla obozu „remain”. Nie jest to żadnym zaskoczeniem, poza tym wynik jest mało znaczący co do skali. Tymczasem notowania GBP oddały zysk, jakie zrobiły po publikacji sondażu YouGov.
01:22 – Wyniki z Sunderlandu są bardzo słabe. Obóz Brexitu zdobywa aż 61% głosów poparcia, wobec 39% za pozostaniem w UE. Notowania GBP toną, wcześniej na rynku pojawiały się dwojakie komentarze, które sugerowały na możliwość porażki Brexit-owców. GBPUSD w dół o… 550 pipsów!
1:27 – Reakcja jest tak duża, dlatego że oczekiwano różnicy rzędu 6pp na korzyść Brexitu. Tymczasem dane wskazują na rozbieżność równą 22pp. Wcześniej wyniki opublikował Newcastle, gdzie niewielką przewagą zwyciężył obóz „remain”. Frekwencja po ogłoszeniu wyników z 10 z 382 okręgów wyniosła około 69%.
1:39 – Najnowsze dane o frekwencji sugerują poziom 71,5% po zliczeniu głosów z 50 z 382 okręgów wyborczych. Tymczasem funt mozolnie odrabia straty, jakich doświadczył po publikacji wyników z Sunderlandu.
1:51 – Mieszkańcy Foyle z Północnej Irlandii opowiedzieli się za „remain” w 78%. Zdecydowane zwycięstwo obozu „remain” widać również po wynikach z gminy Londynu Lewisham (83%). Niemniej w przypadku stolicy UK takie rezultatu oczekiwano.
1:58 – Wyniki ze Swindon wskazują na zwycięstwo obozu „leave”, niemniej oczekiwano większej przewagi, stąd paradoksalnie jest to korzystna informacja dla GBP, który ponownie szuka drogi do wyższych poziomów. Obecnie po zliczeniu głosów z 8 obszarów mamy następujący wynik: 53,1% dla Brexitu i 46,9% dla obozu „remain”. Oczywiście jeszcze wiele może się zmienić.
2:20 – Wyniki z Kettering wskazują na wygraną obozu „leave” stosunkiem głosów 61 do 39%. Różnica jest lekko powyżej tej, która była estymowana. W całym kraju Brexit jest obecnie na prowadzeniu o około 26 tys. głosów.
2:23 – Dlaczego wzrosty EURUSD mogą być ograniczone pomimo braku Brexitu? – BTMU
2:31 – Wyniki z Dundee wskazują na poparcie „remain” na poziomie 59,8%. Wyniki z West Dynbarstonshire 62% za pozostaniem. Wyniki z North Antrim 37,8% za pozostaniem. Wyniki z Shetland Is. 56,5% za pozostaniem. Paczka lepszych odczytów, niemniej summa summarum w dalszym ciągu na prowadzeniu zwolennicy Brexitu.
3:28 – Po przeliczeniu głosów z 90 z 328 okręgów przewaga zwolenników pozostania wynosi 1pp (50,5%). Wcześniej wyniki opublikowano między innymi z Glasgow, czy Liverpoolu, gdzie zwyciężył obóz „remain”.
4:09 – Zmienność przepotężna, na rynku GBPUSD w trakcie sesji azjatyckiej ruchy zamykają się w przedziale 1000 pipsów!!! Wystarczy rzut oka na poniższy wykres by ujrzeć, z jak niespokojnym rynkiem mieliśmy do czynienia (i być może wciąż będziemy mieć). Najpierw GBP został przybity przez kolejne słabsze wyniki, lecz później większe miasta zaczęły sugerować, że Bremain dostaje przewagę. Co ciekawe, nawet w tak „dzikiej” sytuacji jak dzisiaj poziomy techniczne zadziałały.
4:21 – Brexit ponownie coraz bardziej prawdopodobny. Po zliczeniu głosów ze 132 z 382 okręgów obóz „leave” ponownie wychodzi na prowadzenie mając 50,4%. Notowania GBPUSD w dół 470 pipsów. Na rynku mówi się, że obecnie szanse na Brexit wynoszą aż 75%.
4:27 – Sheffield opowiada się za wyjściem z UE. „Leave” zdobywa 51% – prognozowano, iż z tego okręgu będzie poparta opcja „remain”. W Wolverhampton również zdecydowane zwycięstwo „leave”, które zdobyło aż 62,6%. GU testuje okrągły poziom 1,4000.
4:40 – Strata „remain” powiększa się, po zliczeniu głosów ze 171 okręgów zwolennicy pozostania mają 48,7%. W międzyczasie wyniki podał Edynburg, gdzie zwyciężyła zdecydowanie opcja pozostania w UE.
4:45 – Rynki reagują! Kontrakty na SP500 spadają obecnie -3%, a notowania GBPUSD (<1,37) znalazły się przed momentem najniżej od stycznia 2009, tracąc ponad -7%! USDJPY (<99) w dół +4%, AUDUSD w dół -3%. BoJ (nie tylko on) prawdopodobnie jest już w fazie interwencji na rynku FX, gdyż USDJPY wyraźnie odbił po osiągnięciu 99.
5:00 – Japończycy szykują się do specjalnej konferencji prasowej o godzinie 6:15 czasu polskiego, sprawa zaczyna wyglądać naprawdę poważnie.
5:03 – GBPUSD wykreował dzisiaj nowy roczny szczyt i dołek, z tym że minimum okazało się najniższe od 1985 roku!
5:09 – Notowania PLN toną, zmiany kursów na żywo muszą robić wrażenie. USDPLN w górę o 5,5%, USDCHF ponad 4,3%.
5:10 – Najnowsze wyniki: „remain” ma 9,805 mln głosów, zaś „leave” 10,227 mln głosów.
5:13 – Co oznacza właściwie Brexit? Wyniki referendum wskazują coraz bardziej, że strona “leave” może okazać się zwycięzcą długo wyczekiwanego referendum. Choć nie było to bazowym scenariuszem, należy brać go z coraz większą powagą.
5:33 – Do odważnych świat należy. Trading w obecnym środowisku
5:35 – Wyniki po 262 okręgach wskazują 48,4% dla „remain” i 51,6% dla „leave” (przewaga wzrosła od ostatniego wyniki o 200 tys.). Przed nami jeszcze wyniki ze 120 okręgów, niemniej będzie już niezwykle ciężko odwrócić losy głosowania.
5:38 – Tymczasem ITV ogłasza oficjalnie, że Brexit staje się faktem!
[BREAKING] ITV calling the EU referendum as a victory for the Leave side#EURef
— Livesquawk (@Livesquawk) June 24, 2016
5:50 – Notowania złota docierają do poziomu 1350$ – najwyżej od marca 2014! O możliwości kupna złota bez względu na wynik referendum pisałem przedwczoraj. Najbardziej spadającym rynkiem w chwili obecnej jest GBPJPY, który traci -14%! GBPUSD w dół ponad -10%!
6:11 – Notowania na NIKKEI zawieszone po 10 minutach handlu, jak osiągnięty został dzienny limit spadku. Tego typu rzeczy mogą dzisiaj dziać się na rynkach całego świata (tzw. circuit breaker będzie działał).
6:15 – Przewaga na tyle duża, że chyba już można rzec, iż Brexit staje się faktem. Za nami już 341 okręgów.
6:19 – Morgan Stanley szacuje, że notowania GBPUSD spadną do poziomu 1,25-1,30 w następstwie Brexitu.
6:20 – Aso zaczyna swoją konferencję prasową:
- będziemy odpowiadać na rynku FX, jeśli będzie to konieczne
- pilnie monitorujemy wydarzenia rynkowe
- zmartwienie odnośnie ryzyk Brexitu na rynku globalne
- kraje grupy G7 mają do dyspozycji SWAPy walutowe, które mogą być użyte, jeśli będzie to konieczne
- BoJ gotowy zapewnić wystarczającą płynność
Dość powściągliwe słowa Aso, z których wynika, że na razie nie ma mowy o interwencjach na rynku FX.
6:24 – ANZ sądzi, że PBoC zetnie stopę rezerw obowiązkowych (RRR) w następstwie Brexitu.
6:27 – SNB wydał oświadczenie, że nie zamierza wystosowywać w najbliższym czasie komentarzy, chcą poczekać na oficjalne potwierdzenie wyników referendum.
6:31 – Kuroda:
- BoJ będzie pilnie obserwował kwestię Brexitu
- BoJ gotowy na zapewnienie wystarczającej płynności
- BoJ będzie chronić stabilność rynków finansowych
- będzię pilnie obserwował wpływ wyników na rynki
- BoJ będzie współpracował również z organami poza Japonią
- 6 banków centralnych zrobi co trzeba, by zapewnić płynność
6:52 – Pozostało 12 okręgów, zaś wynik jest tożsamy, jak w poście z godziny 6:15, można zaczynać odliczanie do oficjalnego tryumfu „LEAVE”.
7:04 – To już pewne, Brexit staje się rzeczywistością! BBC oficjalnie potwierdza, że nie ma już nawet matematycznych szans na przegraną zwolenników odejścia z UE.
BREXIT VOTE-LEAVE HAS WON MORE THAN 16.784 MLN VOTES, ENOUGH TO GUARANTEE VICTORY IN EU REFERENDUM – BBC FIGURES
— zerohedge (@zerohedge) June 24, 2016
7:28 – Prawdopodobieństwo cięcia stóp procentowych w lipcu przez RBA wzrosło do 50% na podstawie krzywej OIS. Oczywiście na chwilę obecną ruchy na rynku stopy będą adekwatne do tego, co widzimy na rynku FX, stąd możemy mieć do czynienia z przereagowaniami w wielu przypadkach.
8:02 – BoE podejmie wszystkie należne kroki, by wypełniać swoje obowiązki w postaci zapewnienia stabilności monetarnej i finansowej.
8:09 – Rentowności 10-letnich bundów (niemieckie obligacje) spadły do rekordowych -0,168%. Odzwierciedla to oczywiście potężny popyt na aktywa „safe haven”, za jakie uważane są rzecz jasna obligacje Niemiec. Warto dodać, że Niemcy, po potencjalnych wyjściu UK z UE będą miały zdecydowaną palmę pierwszeństwa, jako najbardziej licząca się gospodarka w UE.
8:16 – Oficjalne wyniki referendum ws. Brexitu: 51,9% za wyjściem z UE, 48,1% za pozostaniem w UE.
8:17 – Kontrakty terminowe w Europie wskazują na „czarny piątek”. DAX fut. -10.7%, FTSE100 fut. -9.5%, CAC fut. -12%.
8:24 – Kończymy relację LIVE z referendum w Wielkiej Brytanii. Mamy nadzieję, że śledzenie wydarzeń było przejrzyste i w prosty sposób tłumaczyło każdy ruch na rynku. Czas na odpoczynek po ciężkiej dobie 🙂
