Crowdfunding jest jednym z największych fenomenów współczesnych czasów. W przeszłości, aby zrealizować swój projekt, niezbędna była akceptacja producenta lub znalezienie inwestora, który byłby skłonny powierzyć gotówkę. Z tego powodu zdecydowana większość pomysłów była porzucana już na starcie, ponieważ najczęściej ciekawe idee przegrywały batalię o dofinansowanie z tymi kierowanymi do mas. Finansowanie społecznościowe zupełnie zmieniło układ sił. Umożliwiło ono twórcom bezpośrednią komunikację z odbiorcami ich produktu/usługi lub nawet potencjalnymi inwestorami. Dzięki temu poszczególne nisze mogły zacząć przedstawiać swoje projekty osobom autentycznie nimi zainteresowanymi, którzy z kolei nierzadko zaczęli zapewniać fundusze niezbędne na ich realizację. Kiedy to wspaniałe rozwiązanie pojawiło się na świecie i jak wyglądały jego początki? Dowiemy się poniżej.
Pierwsze prototypy crowdfundingu
Początek finansowania społecznościowego za pośrednictwem internetu wiąże się z branżą muzyczną. W 1997 roku kultowy w kręgu neo-progresywnego rocka zespół Marillion dzięki fanom zdołał zebrać 60 tysięcy dolarów na sfinansowanie trasy koncertowej po Stanach Zjednoczonych. Grupa, widząc skuteczność tego rodzaju zbiórki, w kolejnych latach za pomocą crowdfundingu wydała trzy albumy. Sukces tego rozwiązania odbił się szerokim echem i zaczęły pojawiać się profesjonalne platformy crowdfundingowe.
Pierwszą z nich był utworzony w 2000 roku serwis ArtistShare, na którym, jak sama nazwa wskazuje, artyści prowadzili zbiórki funduszy na swoje projekty. Dzięki temu pomysłowi możliwe stało się tworzenie albumów muzycznych bez pośrednictwa dużych producentów. Decyzja, kogo należy wspierać, mogła nareszcie trafić w ręce fanów. W takiej sytuacji otrzymywali oni nagrodę za powierzone twórcom pieniądze w postaci rabatów na albumy oraz dostęp do dodatkowych materiałów. Tak oto powstał więc najpopularniejszy model crowdfundingu, polegający na otrzymywaniu nagród za wsparcie. Natomiast platforma okazała się dużym sukcesem.
W 2005 roku artystka jazzowa Maria Schneider otrzymała nagrodę Grammy za album wydany za pomocą finansowania społecznościowego pod tytułem “Concert in the Garden”. Do tej pory już dziesięć albumów sfinansowanych za pomocą ArtistShare zdobyło tę statuetkę. Z czasem platforma otworzyła się na artystów specjalizujących się także w innych dziedzinach niż muzyka.
Crowdfunding w szerszej skali
W 2006 roku Michael Sullivan stworzył pojęcie crowdfundingu. Z kolei dwa lata później pojawił się portal Indiegogo służący do finansowania społecznościowo projektów z wielu dziedzin – od małych startupów, przez filmy, na grach kończąc.
Jednak prawdziwa rewolucja nastąpiła w 2009 roku, kiedy w Nowym Jorku zainaugurowano otwarcie nowej platformy crowdfundingowej. Na pomysł jej utworzenia wpadł Perry Chen, kiedy nie potrafił znaleźć środków na pokrycie kosztów swojego koncertu jazzowego. Tak oto powstał Kickstarter.
W tym momencie udało się dzięki niemu łącznie uzbierać 4,9 miliarda dolarów amerykańskich, a ponad 18 milionów ludzi zdecydowało się wesprzeć wybrany przez siebie projekt. Spośród organizowanych zbiórek ponad 180 tysięcy zbiórek zakończyło się sukcesem. Operuje on na modelu crowdfundingu “wszystko albo nic”. Twórca danego projektu wyznacza kwotę, która jest niezbędna do jego zrealizowania. Ma miesiąc na zebranie wymaganego kapitału. Jeśli otrzyma mniej niż 100% zakładanej sumy, nie dostaje z niej ani grosza. Jeśli zostanie osiągnięta całość lub więcej, wszystkie środki trafiają na jego konto. Projekty, które zrealizowały swój cel przed upływem czasu, najczęściej kontynuują zbiórkę, by zyskać fundusze na osiągnięcie dodatkowych progów.
Powstanie equity crowdfundingu
Ciekawym rozwiązaniem, będącym kuszącą propozycją dla inwestorów pragnących powiększyć swój kapitał stał się crowdfunding udziałowy. Pozwala on na kompletne pominięcie tradycyjnych sposobów pozyskiwania gotówki na swój biznes. Początkujące startupy nareszcie mogły zacząć zbierać potrzebne fundusze bezpośrednio od dużej grupy mniejszych inwestorów w zamian za udziały w ich przedsiębiorstwie.
Jedną z pierwszych platform oferujących equity crowdfunding było MicroVentures, którą założono w 2009 roku. Szybko zyskała na popularności ze względu na kryzys na rynkach finansowych i powstałym w ten sposób trudnościom z pozyskaniem gotówki. Rok później pojawiła się platforma AngelList. Już w pierwsze cztery lata za jej pomocą udało się zebrać ponad 100 milionów dolarów amerykańskich dla 243 startupów.
Crowdfunding udziałowy był wtedy dopiero we wczesnej fazie rozwoju i tylko akredytowani inwestorzy mogli wspierać początkujące przedsiębiorstwa. W 2012 roku w USA weszła w życie tzw. ustawa JOBS i wraz ze zmianami legislacyjnymi część ograniczeń została poluzowana. Od tego momentu więcej osób mogło zakupić udziały w startupach. Wtedy zaczęło powstawać całe mnóstwo platform udziałowego finansowania społecznościowego.
Rozdrobnienie tego rynku wiąże się z ogromną liczbą modeli inwestowania oraz różnorodnością regulacji prawnych w poszczególnych krajach. Z tego powodu niemożliwym jest, aby pojedynczy portal przejął ten rynek w skali międzynarodowej. Ze względu na to istnieją nawet platformy specjalizujące się tylko w jednym rodzaju inwestycji, takim przykładem jest Fig służący do kupowania udziałów w firmach zajmujących się branżą gier komputerowych.
Więcej o crowdfundingu dowiesz się na stronie crowdzone.pl.
